Sağlıklı beslenme bilincinin artması ile dünya genelinde çeşitli toplumların yüzyıllardır kullandığı sağlığa faydaları olduğu düşünülen birçok besin de popülerleşmeye başlamıştır. Matcha çayı özellikle Japonların yüzyıllardır kullandığı sağlığa çok faydalı olduğu düşünülen bir yeşil çay türüdür. Kalp ve damar sağlığından kilo kaybetmeye kadar etkileri olduğu düşünülmektedir. Bu yazımızda sizlere için Matcha çayının sağlık üzerine faydalarından nasıl tüketilebileceğine kadar tüm detayları ile ele aldık.

1. Matcha çayı nedir?
2. Faydaları nelerdir?
3. Nasıl tüketilir?
3.1. Zararları nelerdir?
3.2. Kullanım dozu nedir?
4. Matcha ile harika tarifler

Matcha çayı nedir?

Matcha çayı yüzyıllardır Japonya ve Çin’de tüketilen bir yeşil çay türüdür. Gelenelsel olarak klasik Japon çay seromonilerinde kullanılır. Son zamanlarda ise Dünya çapında sağlıklı beslenmeye duyulan ilgi sonucunda popülerliği artmaya başlamıştır. [1]

Japon çay seromonilerinde Matcha çayı yapılırken, karıştırmak için Bamboo Whisk veya çay seromonilerindeki ismi ile “chasen ” kullanılmaktadır. Matcha çayı bu şekilde yapılacak ise önce Bamboo Whisk ısıtılır. Matcha çayı yapacağınız kase de kaynar su dökülerek ısıtılır. Matcha çayı kaseye koyulur, üzerine 1 fincan sıcak su dökülür. Bamboo Whisk ile Matcha çayı soldan sağa doğru köpükler oluşturana kadar karıştırıldıktan sonra tüketilir. [2]

Matcha çayı, tıpkı yeşil çay gibi Kamelya Sinensis bitkisinden elde edilir. Ancak Matcha çayı elde edilirken farklı bir yetiştirme yöntemi kullanılır. Hasattan yaklaşık iki hafta önce bitkinin doğrudan güneş ışığı almasını engellemek için etrafı kaplanır. Bu yöntem klorofil denilen bitkilere yeşil rengini veren maddenin üretimini arttırmaktadır. Bu sayede bitki daha koyu yeşil bir renk almış olur. Bu yöntemin bitkinin yapraklarını daha yumuşak, daha tatlı ve daha parlak bir hale getirdiği düşünülmektedir. Hasadından sonra, çay yaprakları çabucak buharlanır, kurutulur ve 20 dk ısıtılmış fırınlara konur. Ardından bitkinin sapları, dalları ve gereksiz kısımları çıkarılarak yaprakları toz haline getirilmektedir. Yaprağın tamamını içermesi Matcha çayının yeşil çaya oranla daha fazla kafein ve antioksidan bulundurmasını sağlar. [3]

Matcha çayı faydaları nelerdir?

Matcha çayı, yeşil çaya oranla çok daha fazla kafein ve antioksidan içermesi sayesinde sağlık açısından ön plana çıkmaya başlamıştır. Ayrıca içinde bulundurduğu bitki bileşenleri ile karaciğer sağlığından, kalp sağlığına ve hatta kilo kaybına kadar birçok faydaları olduğu düşünülmektedir. 

1. Antioksidan zenginidir.

Matcha çayı, doğal anitoksidan görevi gören bir bitki bileşiği olan kateşinler bakımından zengindir. Antioksidanlar vücudumuzun  koruyucuları olarak bilinmektedir. Hücresel faaliyetlerin yan atık ürünleri olarak bilinen serbest radikaller, hücrelere zarar verip kronik hastalıklara neden olabilmektedir. Antioksidanların, serbest radikallerin etkisini azaltıcı etkileri olduğu düşünülmektedir. Bazı besinler antioksidan açısından zengindir. Sağlık için günlük diyetinizde bulundurulması önerilmektedir. Matcha çayı da içeriği kateşinler sayesinde antioksidan zengini bir besin olarak bilinmektedir. Bazı araştırmalar Matcha çayında bulunan kateşinlerin, diğer yeşil çaylara oranda 137 kat daha fazla kateşin içerdiğini göstermektedir. Fareler üzerinde yapılan bir araştırmada ise Matcha çayı tüketiminin serbest radikallerin neden olduğu zararları azaltarak antioksidan aktivitesini arttırdığı gözlemlenmiştir. İnsanlar üzerinde araştırmalara ihtiyaç duyulsa da Matcha çayı tüketiminin insan sağlığı üzerinde olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. Özellikle antioksidan içeriği sayesinde kronik hastalık riskini azaltabileceği belirtilmiştir. [4]

2. Karaciğer sağlığı üzerinde faydalı olabilmektedir.

Karaciğer vücudumuzun en büyük organlarından biridir. Detoksifikasyonun yapıldığı en önemli organdır. Kafein içeriğinin yüksekliği ile karaciğer hasarına karşı faydalı olabildiği düşünülmektedir. Diyabetik fareler üzerinde yapılan bir çalışmaya göre Matcha çayı ekstresi verilen farelerde karaciğer ve böbreklerde hasar gelişiminin önlendiği belirtilmiştir. Ancak kaynaklar karaciğer üzerinde etkileri konusunda daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu dile getirmektedir.

3. Kanseri önlemeye yardımcı olabilmektedir.

Kanser gelişmiş bir kişinin Matcha çayı kullanımı konusunda mutlaka Doktorlarına danışmaları gerekmektedir. Yapılan araştırmaların hayvanlar üzerinde olması nedeniyle tüm kaynaklar daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtmiştir. Fareler üzerinde yapılan bir araştırmaya göre yeşil çay ekstresi tümör boyutunda küçülme ve kanser hücreleri büyümesinde yavaşlatma gözlemlenmiştir. Matcha çayında özellikle güçlü anti-kanserojen özellik gösterdiği düşünülen bir kateşin türü olan Epiglo-kateşin-3 gallatta ( EGCG) yüksek oranda bulunmuştur. Test tüpü ve hayvan araştırmalarında bu özelliği ile Matcha çayının kanser hücrelerinin büyümesini engeldiği gözlemlenmiştir. Ancak insanlar üzerinde Matcha çayı etkileri için araştırmalara ihtiyaç vardır. [5]

4. Beyin fonksiyonlarını arttırabilmektedir.

İnsanlar üzerinde Matcha çayı tüketiminin beyin fonksiyonlarına olan etkisini ölçmek için yapılan bir çalışmada pleseboya ( herhangi bir etki bulunmayan bir ilacın deneylerde kontrol grubuna verilerek psikolojik olarak etkilerini ölçme durumu)  kıyasla dikkat, tepki süresi ve bellekte gelişmelere neden olduğu görülmüştür. Yapılan araştırmalar Matcha çayı ile beyin fonksiyonları arasındaki ilişkinin içeriği kafein miktarı ile ilgili olduğu düşündüklerini belirtmektedir. 1 gr ( yarım çay kaşığı) Matcha çayı 35 mg kafein içermektedir. [6]

Ayrıca Matcha çayı L-Theanine bileşiği içermektedir. Bu bileşiğin uyanıklığı teşvik ettiği, odak ve dikkati arttırdığı, beyindeki dalga aktivitesini arttırdığı, gevşemeye yardımcı olarak stres seviyelerinde düşüş sağladığı düşünülmektedir. Yapılan bazı araştırmalarda ise L-Theanine bileşiğinin bağışıklık sistemini güçlendirmeye destek olduğu da belirtilmektedir. L-Theanine kafein benzeri bir etki gösterse de uyku kalitesini büyük oranda arttırabildiği gözlemlenen çalışmalar da mevcuttur. [7]

5. Kan basıncını dengeleyebilmektedir.

Matcha çayı içerdiği kateşinler sayesinde  kan basıncını dengeye alabilmektedir. Ancak içerdiği kafein nedeniyle yüksek tansiyonu bulunan kişilerin ve tansiyon ilacı kullanan kişilerin tansiyonlarını yükseltebileceğinden mutlaka Doktor veya Diyetisyenlerine danışarak tüketmeleri gerekmektedir. [3]

6. Kalp sağlığına faydalı olabilmektedir.

Yapılan bazı araştırmalar yeşil çay tüketiminin LDL denilen kötü kolesterol ve total kolesterol düzeyini düşürmeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Bu sayede kalp ve damar sağlığı üzerinde faydaları bulunduğu düşünülmektedir. Ancak kalp sağlığı için dengeli bir beslenme ve hareketli bir yaşamın atılması gereken ilk adım olduğu unutulmamalıdır. Bununla birlikte günlük beslenmeye Matcha çayı eklenmesinin kalp ve damar hastalığı risklerini azaltabildiğini gösteren araştırmalar da mevcuttur. [4]

7. Kilo verme üzerinde olumlu etkileri görülmektedir.

Kilo kaybı üzerinde yeşil çayın olumlu etkilerini hemen hemen bilmeyen yoktur. Yapılan araştırmalar yeşil çay tüketiminin metabolizma hızını arttırmaya destek olduğu göstermektedir. Daha hızlı bir metabolizma demek daha kolay kilo kaybı demektir. Ayrıca yeşil çay diüretik etkisi ile ödem atımına da destek olmaktadır. Matcha çayı yeşil çaya göre daha yüksek antioksidan ve kafein içeriğine sahip bir çaydır. Bu özelliği ile yağ yakımını arttırdığı düşünülmektedir. Yapılan bir çalışmada egzersiz öncesi tüketimin yağ yakımını %17 arttırdığı gözlemlenmiştir. Yapılan araştırmaların geneli yeşil çay üzerine olsa da Matcha çayı ile aynı bitkiden gelmeleri ve Matcha çayının daha yoğun bitki bileşenleri içermesi kilo verme üzerinde olumlu etkileri olduğunu düşündürmektedir.

Matcha çayı nasıl tüketilir?

 Matcha çayı demlenmeye gerek duymayan bir çaydır. 1 çay kaşığı kadar Matcha tozunu 1 fincan sıcak su içine ekleyerek iyice karıştırıp fazla bekletilmeden tüketilmesi önerilmektedir.

  • Matcha Latte: 1 çay kaşığı kadar Matcha tozunu 1 fincan sıcak su ile iyice karıştırdıktan sonra üzerine sevdiğiniz çeşit süt ekleyerek tüketebilirsiniz. Süt olarak, inek sütü, keçi sütü, badem sütü, laktozsuz süt gibi süt çeşitlerinin hepsi kullanılabilmektedir.
  • Matcha Smoothie: Matcha tozunu smoothielerinizin içine ekleyebilirsiniz.
  • Matcha ile yulaf ezmesi:Yulaf kasesi hazırlayarak üzerine 1 çay kaşığı kadar Matcha tozu serperek tüketebilirsiniz.
  • Matcha ile yoğurt: 1 kase yoğurt içine 1 çay kaşığı Matcha çayı ilave ederek tüketebilirsiniz.

Bu besinlerin dışında kekler, pudingler, tatlılar da dahi kullanılabilmektedir. [3]

Matcha çayı zararları nelerdir?

Genel olarak Matcha çayının bilinen bir zararı bulunmamaktadır. Ancak bitkisel kaynaklı olması ve kafein içermesi nedeniyle tansiyon hastaları, kanser hastaları, hamileler, emziren anneler, gelişme çağındaki çocuklar ve kan sulandırıcı ilaç kullananların mutlaka Doktor veya Diyetisyenlerine danışarak tüketmesi önerilmektedir.

Sağlık notu: Matcha çayı diğer tüm bitki çaylarında olduğu gibi güvenilir bir yerden temin edilmelidir. Güvenmediğiniz kişilerden almayınız. Ayrıca Matcha çayı bitkinin yetiştirildiği toprağa bağlı olarak pestisitler, kimyasallar, hatta arsenik gibi kirleticilere maruz kalma olasılığınızı arttırabilmektedir. Herhangi bir riske maruz kalmamak için güvenilir kaynaklardan temin etmek önemlidir.

Matcha çayı kullanım dozu nedir?

Matcha için önerilen tüketim miktarı günlük 1-2 çay kaşığını geçmemektir. Kafein içeriğinin yüksek olması nedeniyle gereğinden fazla tüketilmesi çarpıntı, sinirlilik gibi olumsuz durumlara yol açabilmektedir.

Matcha ile harika tarifler

Matcha çayı ile metabolizma hızlandıran antioksidan smoothie bowl

Malzemeler:

  • 1 çay kaşığı Matcha tozu
  • 1 çay bardağı yoğurt
  • 1 çay bardağı süt
  • Yarım muz ( dondurarak tercih edebilirsiniz)
  • 2 yemek kaşığı yulaf ezmesi
  • 1 avuç kırmızı meyve ( çilek, ahududu, karadut, böğürtlen, kiraz, vişne vb)

Yapılışı: 1 çay bardağı sıcak süt ile 1 çay kaşığı Matcha tozunu iyice karıştırın. Ilımasını bekledikten sonra kırmızı meyveler hariç tüm malzemeleri blenderdan geçirin. Kaseye aldıktan sonra üzerini kırmızı meyveler ile süsleyerek tüketebilirsiniz.

Matcha çayı ile tok tutan fit latte

Malzemeler:

  • 1 çay kaşığı Matcha tozu
  • 1 fincan sıcak su
  • 1 fincan keçi sütü ( dilediğiniz bir süt tercih edebilirsiniz)
  • 1 çay kaşığı bal

Yapılışı: 1 fincan sıcak su ile 1 çay kaşığı Matcha tozunu iyice karıştırın. Ardından 1 fincan sıcak sütü Matcha çayı ile karıştırın. İçine bal ekleyin. En son üzerine köpük köpürtücü ile süt köpürterek ekleyebilirsiniz.

Referanslar

1. Wikipedia, Matcha [ Git ]
2. Chado, Matcha (Koiha) [ Git ]
3. Webmd, All About Matcha [ Git ]
4. Healthline, 7 Proven Ways Matcha Tea Improves Your Health [ Git ]
5. Wikipedia, Epigallocatechin gallate [ Git ]
6. Wikipedia, Plasebo etkisi [ Git ]
7. Healthline, What You Should Know About L-Theanine [ Git ]