Gebelikte demir eksikliği ve beslenme

Diyetisyen Asena Ebru SAC tarafından yazıldı.

17 Ocak 2021 19:50 tarihinde güncellendi.

Gebelik döneminde vücudunuz, hem bebeğinizin gelişimi için, hem de anne adayının fiziksel ve hormonal değişimleri için gerekli olan enerjiyi sağlayabilmek amacıyla normalden daha fazla çalışmaktadır. Bu sebeple, özellikle gebelikte demir açısından zengin yiyeceklerin tüketimini artırmak oldukça önemlidir.

Gebelik döneminde demir eksikliği ve beslenme hakkında bilinmesi gerekenleri sizler sizler için kaleme aldık.

Gebelik döneminde beslenme detayı hakkında daha fazla bilgi almak için lütfen tıklayın.


Gebelikte demir neden önemlidir?

Yapılan araştırmalar gebelik döneminde kan dolaşımınızın %50 daha fazla arttığını göstermektedir. Ancak yeterli miktarda demir minerali olmadan kırmızı kan hücreleri oksijeni vücudun dokularına taşıyamaz. Bu duruma Demir eksikliği anemisi denmektedir.

Gebelik döneminde demir eksikliği anemisi, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı dahil olmak üzere çeşitli komplikasyonlar için yüksek riskler oluşturmaktadır.

Gebelik sırasında, önceden ihtiyaç duyduğunuzdan neredeyse iki kat fazla demire ihtiyacınız olacak.

Gebelik döneminde, tavsiye edilen günlük demir alım miktarı minimum 27 mg’dır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), gebelik döneminde kadınların günde 30 ila 60 mg demir almasını tavsiye etmektedir.

Taşıdığınız bebek sayısı, anemi öyküsü veya bebeğin boyutu gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak demir alımı değişkenlik gösterebileceği unutulmalıdır. Bu sebeple en doğru karar için mutlaka doktorunuza danışınız.

Demir eksikliği anemisi hakkında daha fazla bilgi almak için lütfen tıklayın.

Besinlerdeki demir kaça ayrılır?

  • Hem demir; sadece et, kümes hayvanları, deniz ürünleri ve balıklarda bulunmaktadır. Bu sebeple hem demir hayvansal proteinlerden karşılanan bir demir kaynağı olup vücudumuz için biyoyararlığı oldukça yüksektir.
  • Hem olmayan demir; tahıllar, fasulye, sebzeler, meyveler, kuru yemişler ve yağlı tohumlar gibi bitki bazlı yiyeceklerde bulunur. Ayrıca Hem olmayan demir; yumurta, süt ve süt ürünleri başta olmak üzere hayvansal ürünlerin de içerisinde bulunmaktadır.

Gebelikte hem demir yönünden zengin besinler

Hayvansal gıdalar hem demir açısından oldukça zengindir. Ancak gebelik döneminde hayvansal gıdaların tüketim yöntemi de oldukça önemlidir.

Gebelik döneminde çiğ et tüketimi tehlikeli olabilecek bakteriyel enfeksiyon riskinizi artırabileceğinden tüketilmemesi gerekenler listesindedir.

1. Kırmızı et tüketimi

Kırmızı et yüksek demir içeriği ve emilimi ile demir eksikliği tedavisinin en önemli besinlerindendir.

Gebelik döneminde kırmızı etin iyi pişirilerek tüketilmesi bakteriyel enfeksiyon riskinizi önlemek için oldukça önemlidir.

Demir eksikliği yaşayanlar kırmızı etin yanında kalsiyum içeren yoğurt, ayran yerine bol limonlu bir salata ve C vitamini zengini yeşil yapraklı sebzelerden ekleyerek demir emilimini arttırabilirler.

2. Balık tüketimi

Gebelik döneminde civa içeriği yüksek balıkların 1 porsiyonu (150gr) geçmeyecek şekilde tüketilmesi yüksek bir risk oluşturmasa da En doğru tercih civa içeriği yüksek balıkların tüketiminden kaçınmak ve risk almamak olacaktır.

Asıl riskin, Civa içeriği yüksek balıkların sık sık ve düzenli olarak tüketilmesi durumunda oluşacağı unutulmamalıdır.

Tükettiğiniz balığın civa içeriği konusunda şüphede kaldığınız takdirde 1 porsiyonu geçmeyecek şekilde tüketebilir veya en doğrusu tüketmemeyi tercih edebilirsiniz.

FDA’nın en son yayınlanan rehberine göre uzak durulması gereken, yüksek civa içerdiği belirtilen balıklar: Köpek balığı, Kılıç balığı, Kral uskumru, Büyük gözlü orkinos, Körfez çoban balığı, Marlin balığıdır.

Gebelik döneminde Suşi gibi çiğ balıkların tüketiminden kaçınmalı, midye gibi deniz kabuklularını tüketmemelisiniz.

Gebelikte demir ve protein ihtiyacınızı karşılamak için haftada iki veya üç porsiyon balık tüketilmesi tavsiye edilmektedir.

Gebelik döneminde balık tüketimi hakkında daha fazla bilgi almak için lütfen tıklayın.

Gebelikte hem olmayan demir yönünden zengin besinler

Et türevleri tüketmekten hoşlanmıyorsanız bitkisel bazlı demir kaynaklarına yönelebilirsiniz.

Hem olmayan demir kaynağı olan besinlerin içerdikleri demir biyoyararlılığı düşük olduğu için vücudumuz tarafından yeterince emilememektedir.

Özellikle gebelik döneminde hem olmayan besinler üzerinden demir ihtiyacınızı karşılamaya çalışıyorsanız, mutlaka doktorunuzla, demir takviyesi eklemeyi tavsiye edip etmeyeceğini konuşmanız gerekmektedir.

  • Ispanak ve yeşil yapraklı sebzeler,
  • Fasulye, nohut ve mercimek gibi kuru baklagiller,
  • Kuru yemişler,
  • Kuru Meyveler,
  • Soğuk sıkım şekersiz pekmez gibi besinler demir ihtiyacını karşılamak için tercih edilebilir. Ancak bitkisel kaynaklı demir olduğu için vücutta emilimi oldukça düşüktür.

Demir emilimi nasıl arttırılır?

Gebelikte Hem-demir kaynağı olan et, tavuk, balık tüketimi oldukça önemlidir.

  • Demir içeriği zengin olan ancak iyi emilemeyen besinler ile iyi emilen demir zengini besinleri karıştırarak tüketmek. ( Ispanaklı yumurta, kıymalı mercimek gibi)
  • Özellikle kırmızı et tüketirken yanına limonlu bol salata ekleyin. C vitamininin demirin bağırsaklardan emilimini hızlandıracaktır.

Demir emilimi hakkında daha fazla bilgi almak için lütfen tıklayın.

Referanslar

  1. Healthline, Pump Up Your Iron with These Pregnancy-Friendly, Iron-Rich Foods [Git]