Gebelik şekeri gestasyonel diyabet nedir

Diyetisyen Asena Ebru SAC tarafından yazıldı.

15 Ocak 2021 22:53 tarihinde güncellendi.

Gebelik öncesinde kan şekeri ile ilgili bir problem yaşamamış olsanız dahi gebelik döneminde gestasyonel diyabet tanısı alabilirsiniz.

Gebelik şekeri genellikle gebelik dönemininin 24 ile 28. haftaları arasında Doktorunuz tarafından istenilen bir takım testler sonucunda tehşis edilmektedir.

Gebelik şekeri; preeklampsi, erken doğum, bebeğinizin büyük doğmasına gibi birçok komplikasyonlara neden olabilir.

Gebelik şekeri genellikle doğumdan sonraki 6 ile 12. haftalar arasında geçmektedir. Ancak yine de kontrollerinizi aksatmamanız önerilmektedir.


Gebelik şekeri nasıl oluşur?

Gebelik şekerinin nedenleri kesin olarak bilinmemektedir. Ancak hormonların etkili olduğu düşünülmektedir. 

İnsan plasenta laktojeni ( hPL) ve insülin direncini arttıran hormonlar plasentayı etkileyerek gebeliğin sürdürülmesinde etkili olmaktadır.

Zamanla bu hormonların miktarı artarak, kan şekerini düzenleyen hormon olan insüline karşı vücudunuzu dirençli hale getirmeye başlayabilmektedir.

İnsülin kandaki şekerin ( glukoz) enerji olarak kullanılmak üzere hücrelerin içine akmasına yardımcı olmaktadır.

Gebelik sürecinde hormonların da etkisi ile doğal olarak hücreler hafif şekilde insüline dirençli hale gelmektedir.

Böylelikle kan dolaşımında bebeğe geçebilmesi için daha fazla glukoz bulunmaktadır.

İnsülin direnci çok güçlenirse, kan şekeri seviyelerinde anormal yükseklikler görülebilmektedir. Bu durum da gebelik şekerine neden olabilir. 

Gebelik şekeri semptomları genellikle nadir veya hafif olarak görülmekte olup Yorgunluk, bulanık görmek, aşırı susuzluk, sık idrara çıkma, aşırı tatlı ve yemek yeme isteği gibi semptomları görülebilmektedir.

  • 25 yaşın üzerindeki hamilelikler
  • Yüksek tansiyon
  • Ailede diyabet öyküsü
  • Gebelikte aşırı kilo alımı
  • Birden fazla bebek beklenmesi
  • Önceki gebeliklerde yüksek ağırlıklı bebek doğumu
  • Açıklanamayan bir düşük veya ölü doğum öyküsü
  • Gebelik öncesi PCOS ve insülin direnci gibi durumlarda gebelik şekeri konusunda risk yükselebilmektedir.

Gestasyonel diyabet nasıl teşhis edilmektedir?

Amerikan Diyabet Derneği ( ADA) Doktorları gebe kadınların gebelik şekeri bulguları için düzenli taranmasını önermektedir.

Gebeliğin 24 ile 28. haftaları arasında gebelik şekeri olup olmadığının kontrolü yapılmaktadır.

Glukoz testi

Bazı doktorlar glukoz testi ile başlayabilmektedir. Test kişi için herhangi bir hazırlık gerektirmez.

Bir glukoz çözeltisi içilir. 1 saat sonra kan testi yapılır. Kan şekeri seviyesi yüksek ise Doktorunuz üç saatlik bir oral glukoz tolerans testi isteyebilir.

Bazı Doktorlar ise glukoz testini atlayarak sadece iki saatlik bir glukoz tolerans testi yapabilirler. Bu test adımlı test olarak kabul edilmektedir.

İlk adım testi

Doktorunuz önce açlık kan şekeri seviyenizi ister.  Ardından sizden 75 gr karbonhidrat içeren bir çözelti içmenizi ister. Kan şekeri seviyenize bir saat ve iki saat sonra test eder.

  • Test sonucunda açlık kan şekeri düzeyiniz    92 mg / dL ‘ye eşit veya büyük
  • Test sonucunda 1. saat kan şekeri düzeyiniz 180 mg/ dL ‘ye eşit veya büyük
  • Test sonucunda 2. saat kan şekeri düzeyiniz 153 mg/ dL ‘ye eşit veya büyük çıkar ise muhtemelen gestasyonel diyabet tanısı konulabilir.

İki aşamalı test

Doktorunuz açlık kan seviyenize gerek duymayarak direkt 50 gr karbonhidrat içeren bir çözelti içmenizi isteyecektir. Ardından bir saat sonra kan şekeri düzeyinizi test eder.

Test sonucunda kan şekeri seviyeniz 130 mg/ dL veya 140 mg/ dL ‘ye eşit veya büyük ise farklı bir günde ikinci bir takip testi uygulanır. Bu belirleme eşiğine Doktorunuz karar verir.

İkinci test sırasında Doktorunuz açlık kan şekeri düzeyinizi ister. Ardından 100 gr karbonhidrat içeren bir çözelti içmenizi ister. Kan şekeri düzeyiniz bir, iki ve üç saat sonra yeniden test edilir.

Aşağıdaki durumlardan en az ikisine sahipseniz gestasyonel diyabet tehşisi konulur.

Açlık kan şekeri düzeyi 95 mg/dL veya 105mg/dL ‘ye eşit veya büyük

  • Test sonucunda 1. saat kan şekeri düzeyiniz 180 mg/ dL veya 190 mg /dL ‘ye eşit veya büyük
  • Test sonucunda 2. saat kan şekeri düzeyiniz 155 mg/ dL veya 165 mg/dL  ‘ye eşit veya büyük
  • Test sonucunda 3. saat kan şekeri düzeyiniz 140 mg/ dL veya 145 mg/dL  ‘ye eşit veya büyük

Gebelik şekeri testi zararlı mıdır?

Son yıllarda bazı uzmanlar şeker yüklemesi testine şiddetle karşı çıkmaktadır. Bu durum da anne adaylarının aklını karıştırarak acaba bebeğime zarar verir miyim sorusunu akla getirmektedir.

Bu noktada en doğru kararı sizi takip eden Doktorunuz ile birlikte vermeniz oldukça önemlidir. Doktorunuz gerek duyuyorsa testi yaptırmayarak alınacak önlemlerin gecikmesine neden olabileceğinizi unutmamalısınız

Şekerin vücudumuz için faydalı olmadığı konusu bir gerçektir. Ancak Gebelik şekeri testi, Sağlıksız beslenme ile geçen gebelik sürecinden çok daha masumdur.

  • 160 gram kadar bir baklava porsiyonunun ortalama 59.69 gram,
  • 1 paket (70 gr ) çikolatanın ortalama 40,53 gram,
  • 1 porsiyon profiterolün ortalama 55,81 gr karbonhidrat içermektedir.

Bu durumda sık sık şekerli besinler tüketen bir anne adayının şeker yükleme testi öncesinde, tükettiği besinlerin kendi vücuduna ve bebeğine verebileceği zararları göz önünde bulundurması gerekmektedir.

Eğer sağlıklı besleniyor ve risk altında olmadığınızı düşünüyorsanız Doktorunuza danışarak bu kararı mutlaka birlikte vermeniz önemlidir.

Gebelik şekeri tedavisi nasıl olur?

Gebelik şekeri teşhisi konulduysa Doktorunuz kan şekeri düzeylerinize göre tedaviye karar verebilmektedir.

Diyet tedavisi, ilaç ve egzersiz tedavisi başvurulan yöntemlerdendir.

Genellikle doktorlar tedavi sürecin de, kan şekeri düzeyinde ciddi bir sorun yoksa diyet programı, yürüyüş ve kan şekeri takibi önerebilmektedir.

Bazı durumlarda ise insülin enjeksiyonları kullanılabilmektedir. Mayo clinic, gestasyonel diyabetli kadınların yalnızca %10-20 oranında olan kısmının kan şekerini düzene alabilmek için insüline ihtiyaç duyabildiğini belirtmiştir.


Gestasyonel diyabetliler nasıl beslenmelidir?

Dengeli bir beslenme programı gebelik şekerini uygun şekilde yönetmenin anahtarıdır.

Gebelik şekeri durumunda öncelikle mutlaka bir Diyetisyene başvurarak ihtiyacınız olan ve dikkat etmeniz gereken besinleri öğrenmeniz önemlidir.

Gebelik şekeri durumunda genellikle karbonhidrattan kısıtlı proteinden zengin bir beslenme programı uygulanmaktadır.

Karbonhidratı gereğinden fazla kısıtlamak hipoglisemi gibi olumsuz kan şekeri durumlarına neden olabileceği için kontrollü bir şekilde sağlıklı karbonhidrat tercihi yapılması önemlidir.

Sağlıklı karbonhidratlar; tam tahıllar, esmer pirinç, bulgur pilavı, baklagiller, az şekerli olan meyveler ve sebzeler gibi besinler olarak gruplanabilir.

Patates, pirinç pilavı, makarna, muz-karpuz-kavun gibi yüksek şeker içeren meyveler, paketli ürünler, şekerli besinler ve şekerli içecekler gebelik şekerinde dikkat edilmesi ve uzak durulması gereken besinlerdendir.

Günde 2 porsiyon en fazla 3 porsiyon meyveyi geçmeden, yanına bir protein kaynağı ( peynir, süt, kefir, yoğurt gibi) eklenerek kan şekeri seviyesindeki dalgalanmaları önleyecek ara öğünler tercih edilebilir.

Diğer kan şekeri düzensizliklerinde olduğu gibi gebelik şekerinde de sağlıklı ara öğünler yapmak önemlidir.

Ara öğünlerde meyve ve süt gruplarına alternatif olarak porsiyona dikkat edilerek kavrulmamış kuruyemişler de bulundurulabilir.

Ayrıca gebelik şekerinde en önemli noktalardan biri hızlı kilo alımının yavaşlatılmasıdır.

Diyetisyeninizin önereceği metabolizmanıza ve günlük yaşamınıza uygun bir beslenme programı ile bebeğinizin gelişimini engellemeden, kan şekeri düzeyinizi dengeye alarak, hızlı kilo artışını yavaşlatabilirsiniz.

Referanslar

  1. WebMd, What Is Gestational Diabetes? [ Git ]
  2. HealthLine, Gestational Diabetes [ Git ]
  3. HealthLine, Glucose Tolerance Test: Purpose, Procedure, and Risks [ Git ]
  4. MedicalNewsToday , What are the symptoms of gestational diabetes? [ Git ]
  5. MayoClinic, Gestational diabetes [ Git ]